Religia a tożsamość narodowa i nacjonalizm w Europie Środkowo-Wschodniej. Między etnizacją religii a sakralizacją etnosu (narodu)

Radosław Zenderowski
ISBN: 978-83-229-3150-9
Liczba stron: 332
Format A5, oprawa twarda
Rok wydania: 2011
Cena: 17,85 PLN   

Przedmiotem analiz socjologicznych i politologicznych w niniejszej monografi i są relacje między religią a tożsamością narodową i nacjonalizmem w Europie Środkowo-Wschodniej. Zwłaszcza w XIX i XX stuleciu dostrzegamy dwa niezwykle interesujące rodzaje zjawisk, bardzo silnie sprzężonych i wzajemnie się przenikających. Są nimi z jednej strony etnicyzacja (polityzacja) religii, z drugiej – sakralizacja (deifikacja) etnosu/narodu (lub władzy) i uznanie określonej grupy etnicznej za uprzywilejowaną z racji swej „świętości” lub szczególności (motyw narodu wybranego). Innymi słowy, elementy etniczności i religijności ulegają nieuchronnie przemieszaniu, wskutek czego etniczność nabiera cech sakralnych, a religia etnicznych. W dynamicznym procesie dyfuzji obu fenomenów poszczególne elementy, tworzące społeczną tożsamość, poruszają się przy tym po trudnej do ustalenia trajektorii, całkowicie nieraz zaskakującej nawet wytrawnych badaczy. Stosunek do religii jako tajemnicy spotkania z Bogiem, ale przede wszystkim do religii jako integralnej i nieodłącznej części tożsamości narodów naszego regionu Europy, pozwala, w przekonaniu autora, zrozumieć istotę różnic, podziałów i nieporozumień występujących między Wschodem i Zachodem Starego Kontynentu. W niniejszej monografi i Czytelnik znajdzie odpowiedzi na takie pytania, jak: Dlaczego religia stanowi rdzeń wielu narodowych tożsamości? Czy religia odgrywa porównywalną rolę w wypadku narodów mono- i multikonfesyjnych? Czy religia może się stać fundamentem i tworzywem nowej tożsamości narodowej? Dlaczego tożsamość narodowa może być z powodzeniem budowana na zeświecczonej tradycji religijnej? Jaką rolę odgrywa religia w konfliktach etnicznych? Jakie relacje występują między toposem sakralnym a toposem etnicznym?

Wstęp

1. Rozróżnienia definicyjne

1.1. Etniczność

1.2. Religia

1.3. Tożsamość narodowa

1.4. Nacjonalizm

1.5. Etnicyzacja religii i sakralizacja etnosu

2. Kluczowe pytania

3. Próby odpowiedzi

3.1. Główne przyczyny znaczącego wpływu religii na kształtowanie tożsamości narodowych

3.1.1. Substytutywna rola Kościołów w stosunku do nieistniejącej państwowości

3.1.2. Rywalizacja Kościoła i komunistycznego państwa o „rząd dusz”

3.1.3. Znaczenie Kościołów dla tożsamości mniejszości narodowych

3.1.4. Religia na pograniczu wyznaniowym

3.2. Znaczenie religii we wspólnotach etnicznych jedno- i wielokonfesyjnych

3.2.1. Wspólnoty etniczne (narody) monokonfesyjne

3.2.2. Wspólnoty etniczne (narody) wielokonfesyjne

3.3. Religia jako fundament nowej (?) tożsamości etnicznej

3.3.1. Muzułmanie — Boszniacy

3.3.2. Pomacy (Bułgaromahometanie)

3.3.3. Staroobrzędowcy

3.3.4. Inne przypadki

3.4. Tożsamość narodowa budowana na zeświecczonej tradycji religijnej (przypadek czeski)

3.4.1. Czeski antykatolicyzm: jego przyczyny i manifestacje

3.4.2. Zlaicyzowany i „upaństwowiony” husytyzm

3.5. Rola religii w konfliktach etnicznych

3.5.1. Konflikt w warunkach „zderzenia” różnych religii

3.5.2. Konflikt etniczny w obrębie tej samej wspólnoty religijnej

3.5.3. Religia jako przyczyna czy „wzmacniacz” konfliktów etnicznych?

3.6. Topos religijny i topos etniczny

3.6.1. Etnosymboliczny wymiar świątyni

3.6.2. Architektoniczny „wyścig do nieba”

3.6.3. Planowe niszczenie świątyń

3.6.4. Cmentarze jako symbole etniczne

Zakończenie

Aneks

Bibliografia

Summary

Indeks osób

Indeks nazw

Spis tabel

Spis map

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl
marketing@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter