Idea i forma. O fundamentach filozofii Platona i presokratyków

Artur Rodziewicz
ISBN: 978-83-229-3289-6
Liczba stron: 496
Format: B5, oprawa twarda
Rok wydania: 2012
Nakład wyczerpany

Pierwsza polska powojenna synteza klasycznej myśli greckiej od jej najstarszych źródeł po pisma Platona, uwzględniająca liczne komentarze sięgające późnej starożytności. Autor opiera ją na gruntownej egzegezie kluczowych dialogów Platona oraz na szczegółowej analizie obszernego korpusu literatury starożytnej, m.in. Theogonii Hezjoda, fragmentów przypisywanych Ferekydesowi z Syros, orfikom, szkole pitagorejskiej, Anaksymandrowi, Heraklitowi, czy Empedoklesowi. Omawiane źródła przytacza we własnym przekładzie, co czyni wywód terminologicznie spójnym. Rdzeń książki stanowi próba rekonstrukcji struktury myśli Greków opartej na binarnym systemie przeciwieństw: fizycznych (elementów), metafizycznych, epistemologicznych oraz etyczno-politycznych, ze szczególnym uwzględnieniem relacji zachodzącej między metafizyką i polityką. Strukturalna analiza źródeł pozwala autorowi wyprowadzić wniosek o jedności myśli greckiej, która w opisach świata fizycznego opiera się na przeciwieństwach, lecz zarazem wskazuje na czynnik uprzedni, pozbawiony opozycji. Wniosek ten dotyczy zwłaszcza filozofii Platona, z obecnym w niej, ignorowanym przez stulecia, rozróżnieniem na związaną z przeciwieństwami formę (eidos) oraz pozbawioną opozycji ideę (idea). To kluczowe rozróżnienie pozwala zdaniem autora na przywrócenie pełni barw blaknącemu obrazowi filozofii Platona, której bez odróżnienia formy i idei nie sposób zrozumieć. Książka adresowana jest zwłaszcza do filozofów, filologów, historyków i politologów.

Wydanie książki dofinansowane przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Wstęp

Część I. KONCEPCJA PRZECIWIEŃSTW W LITERATURZE GRECKIEJ PRZED PLATONEM

  • Słowo „przeciwieństwo” i jego pochodne w najstarszych greckich źródłach literackich
  • Pojęcie przeciwieństwa w rekonstruowanych poglądach wybranych presokratyków
    • Zarys koncepcji przeciwieństw w najstarszych pisanych zabytkach myśli greckiej
    • Koncepcja przeciwieństw w myśli Hezjoda
    • Koncepcja przeciwieństw w myśli Anaksymandra
    • Koncepcja przeciwieństw w myśli pitagorejskiej
    • Koncepcja przeciwieństw w myśli Heraklita
    • Koncepcja przeciwieństw w myśli Parmenidesa
    • Koncepcja przeciwieństw w myśli Empedoklesa
  • Wnioski i uwagi końcowe

Część II. KONCEPCJA PRZECIWIEŃSTW W WYBRANYCH DIALOGACH PLATONA

  • Analiza zagadnienia przeciwieństw w Fedonie
    • Elementarne kategorie metafizyczne Platona. Ich związek z opisem kwestii przeciwieństw w Fedonie
      • αύτό
      • είδος
      •  ίδέα i μορφή
    • Przeciwieństwa epistemologiczne
    • Przeciwieństwa etyczne
    • Przeciwieństwa polityczne
  • Analiza zagadnienia przeciwieństw w Państwie
    • Przeciwieństwa metafizyczne
    • Przeciwieństwa epistemologiczne
    • Przeciwieństwa etyczne
    • Przeciwieństwa polityczne
  • Analiza zagadnienia przeciwieństw w Timajosie
    • Przeciwieństwa metafizyczne
    • Przeciwieństwa epistemologiczne
    • Przeciwieństwa etyczne
    • Przeciwieństwa polityczne

Część III. ROLA PRZECIWIEŃSTW W PLATOŃSKIEJ REFLEKSJI POLITYCZNEJ. JEJ ZNACZENIE DLA TEORII POLITEI I TYRANII

  • Fundamentalne opozycje teorii politycznej
    • Przeciwieństwo królestwa i tyranii
      • Dwie formy jedynowładztwa
      • Uwagi dotyczące tyranii w pismach Platona
      • Uwagi dotyczące królestwa i politei w pismach Platona
      • Wnioski
    • Przeciwieństwo króla-filozofa i tyrana
      • Natura filozofa-króla i tyrana
      • Erotyczny charakter monarchii
      • Opozycja filozof–tyran jako charakterystyczny wzorzec w tekstach Platońskich
  • Zagadnienie oddziaływania przeciwieństw w kontekście przemian politycznych
    • Zasada przemian ustrojowych w Platońskiej teorii politycznej
    • Powstawanie politei — rola dynastei
  • Wnioski ogólne dotyczące roli przeciwieństw w Platońskiej teorii politycznej
    • Strukturalna jedność opisu przemian świata natury i polityki jako cecha dystynktywna Platońskiej filozofii
    • Związki fundamentalnej struktury teorii Platona z teoriami presokratyków

Wykaz skrótów

Literatura cytowana

  • Wydania tekstów źródłowych greckich i łacińskich
  • Wybrane przekłady
  • Przywoływane opracowania

Summary

Indeks nazw osobowych

Lokalizacja fragmentów pism autorów starożytnych

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl
marketing@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter