Derywacja frazeologiczna w języku polskim i serbskim

Henryk Jaroszewicz
ISBN: 978-83-229-3524-8
Liczba stron: 292
Format B5, oprawa broszurowa
Rok wydania: 2016
Cena: 40,00 PLN   

Tematem pracy jest derywacja frazeologiczna, rozumiana jako każdy proces tworzenia nowych jednostek leksykalnych (leksemów i frazeologizmów), w którym bierze udział frazeologizm (mącić wodę → ‘mąciwoda’, milczeć jak gróbgrobowe milczenie, ‘działać’ → podjąć działania itd.). Omówione zjawiska językowe dopełniają tym samym dotychczasową wiedzę o sposobach powiększania zasobu leksykonu i udowadniają, że nowe jednostki leksykalne tworzone mogą być systemowo nie tylko w obrębie klasycznej derywacji słowotwórczej (‘dom’ → ‘domek’, ‘wóz’ + ‘beczka’ → ‘beczkowóz’ itd.). Proponowana w monografii koncepcja derywacji frazeologicznej pozwala na zintegrowanie i objęcie jedną metodologią badawczą wielu zjawisk językowych, które traktowane były do tej pory jako chaotyczny zbiór nieregularnych transformacji z pogranicza słowotwórstwa i frazeologii. Opis zjawisk językowych składających się na derywację frazeologiczną dokonany został przy wykorzystaniu aparatu pojęciowego i metodologii badawczej wypracowanej w obrębie słowotwórstwa (podstawa, derywat, formant, mutacja, modyfikacja, transpozycja itd.). Monografia ma charakter komparatywny — badania przeprowadzone zostały w oparciu o materiał języka polskiego oraz języka serbskiego (serbsko-chorwackiego), przeanalizowane zostały również propozycje teoretyczne formułowane zarówno przez polskich, jak i serbskich badaczy.

WSTĘP
I. FRAZEOLOGIA I DERYWACJA — POJĘCIA WSTĘPNE
1. Leksykon i jego składniki
2. Frazeologia i frazeologizm w polskiej oraz serbskiej i chorwackiej lingwistyce
2.1. Ujęcie Stanisława Skorupki
2.2. Ujęcie Andrzeja Marii Lewickiego
2.3. Ujęcie Wojciecha Chlebdy
2.4. Ujęcie Alicji Nowakowskiej
2.5. Ujęcie Piotra Müldnera-Nieckowskiego
2.6. Ujęcie Berislava M. Nikolicia
2.7. Ujęcie Josipa Matešicia
2.8. Ujęcie Anticy Menac
2.9. Ujęcie Dragany Mršević-Radović
2.10. Ujęcie Živojina Stanojčicia
2.11. Ujęcie Ranka Bugarskiego
2.12. Ujęcie Danka Šipki
3. Frazeologizm i jego cechy konstytutywne
4. Pojęcie „derywacja” w polskiej oraz serbskiej i chorwackiej lingwistyce
5. Pojęcie derywacji frazeologicznej w polskiej oraz serbskiej i chorwackiej lingwistyce
5.1. Ujęcie Andrzeja Marii Lewickiego
5.2. Ujęcie Antoniego Furdala
5.3. Ujęcie Danuty Buttler
5.4. Ujęcie Anny Pajdzińskiej
5.5. Ujęcie Władysława Lubasia
5.6. Ujęcie Stanisława Bąby
5.7. Ujęcie Beaty Nowakowskiej
5.8. Ujęcie Dragany Mršević-Radović (‘sekundarna frazeo logizacija’)
5.9. Ujęcie Anticy Menac (‘zamjena i izostavljanje dijelova frazeo logizma’)
6. Derywacja frazeologiczna — próba definicji pojęcia
7. Derywacja frazeologiczna a inne frazeologiczne transformacje semantyczno-składniowe
7.1. Frazeologizacja strukturalna
7.2. Frazeologizacja semantyczna
7.3. Neosemantyzacja frazeologiczna
7.4. Frazeologizacja uzualna
7.5. Polisemantyzacja odfrazeologiczna
7.6. Desemantyzacja frazeologiczna
II. APARAT POJĘCIOWY DERYWACJI FRAZEOLOGICZNEJ
1. Podstawa frazeologiczna i derywat frazeologiczny
2. Temat frazeologiczny i formant frazeologiczny
2.1. Typy formantów frazeologicznych
2.1.1. Formant leksemowy
2.1.2. Formant leksemowy a aloformant leksemowy
2.1.3. Klasyfikacja frazeologicznych formantów prostych i złożonych
3. Funkcje formantów w obrębie derywacji frazeologicznej
4. Kierunek motywacji w derywacji frazeologicznej
5. Wariancja i synonimia frazeologiczna
5.1. Rodzaje wariantów frazeologicznych
5.1.1. Warianty ortograficzne
5.1.2. Warianty prozodyczne
5.1.3. Warianty fonetyczno-fonologiczne
5.1.4. Warianty fleksyjne
5.1.5. Warianty syntaktyczne
III. RODZAJE DERYWACJI FRAZEOLOGICZNEJ
1. Derywacja międzyfrazeologiczna
1.1. Model: [zwrot frazeologiczny] → [zwrot frazeologiczny]
1.1.1. Leksykalna derywacja zwrotów frazeologicznych poprzez komutację
1.1.1.1. Formant synonimiczny
1.1.1.2. Formant hiponimiczny
1.1.1.3. Formant metonimiczny
1.1.1.4. Formant synekdochowy
1.1.1.5. Formant metaforyczny
1.1.1.6. Formant antonimiczny
1.1.1.7. Formant komplementarny
1.1.1.8. Formant konwersowy
1.1.1.9. Formant kauzatywny
1.1.1.10. Formanty temporalne
1.1.1.10.1. Formant inchoatywny
1.1.1.10.2. Formant terminatywny
1.1.1.10.3. Formant duratywny
1.1.2. Leksykalna derywacja zwrotów frazeologicznych poprzez addycję
1.1.2.1. Formant okolicznikowy
1.1.2.2. Formant przydawkowy
1.1.3. Nieleksykalna derywacja zwrotów frazeologicznych
1.1.3.1. Formanty afiksalne
1.1.3.1.1. Formanty inchoatywne
1.1.3.1.2. Formanty perfektywne
1.1.3.1.3. Formanty deminutywne i augmentatywne
1.1.3.1.4. Formanty synonimiczne
1.1.3.2. Formanty paradygmatyczne
1.1.3.2.1. Formanty iteratywne
1.1.3.2.2. Formanty imperfektywne
1.1.3.3. Formanty partytywno-tematowe
1.1.3.3.1.Formanty augmentatywne .
1.2. Model: [zwrot frazeo logiczny] → [wyrażenie rzeczownikowe]
1.2.1. Leksykalna derywacja odzwrotowych wyrażeń rzeczownikowych poprzez subtrakcję
1.2.2. Nieleksykalna derywacja odzwrotowych wyrażeń rzeczownikowych
1.2.2.1. Formanty afiksalne
1.2.2.1.1. Formanty tworzące gerundium frazeologiczne
1.2.2.1.2. Formanty tworzące nomen actionis frazeo ogiczne
1.2.2.1.3. Formanty tworzące wyrażenia rzeczownikowe z przymiotnikiem odczasownikowym
biernym
1.2.2.2. Formanty paradygmatyczne
1.2.2.2.1. Formanty tworzące nomen actionis frazeologiczne
1.2.2.3. Formanty złożone tworzące odkomparatywne wyrażenia rzeczownikowe
1.3. Model: [zwrot frazeologiczny] → [wyrażenie określające]
1.3.1. Leksykalna derywacja odzwrotowych wyrażeń określających poprzez subtrakcję
1.3.2. Nieleksykalna derywacja odzwrotowych wyrażeń określających
1.3.2.1. Formanty afiksalne
1.3.2.1.1. Formanty tworzące wyrażenia określające z przymiotnikiem odczasownikowym
czynnym
1.3.2.1.2. Formanty tworzące wyrażenia określające z przymiotnikiem odczasownikowym
biernym
1.4. Model: [wyrażenie rzeczownikowe] → [wyrażenie rzeczownikowe]
1.4.1. Leksykalna derywacja wyrażeń rzeczownikowych poprzez komutację
1.4.1.1. Formant synonimiczny
1.4.1.2. Formant hiponimiczny
1.4.1.3. Formant metonimiczny
1.4.1.4. Formant synekdochowy
1.4.1.5. Formant metaforyczny
1.4.1.6. Formant antonimiczny
1.4.1.7. Formant komplementarny
1.4.1.8. Formant konwersowy
1.4.2. Leksykalna derywacja wyrażeń rzeczownikowych poprzez addycję
1.4.3. Nieleksykalna derywacja wyrażeń rzeczownikowych
1.4.3.1. Formanty afiksalne
1.4.3.1.1. Formanty deminutywne
1.4.3.1.2. Formanty synonimiczne
1.4.3.2. Formanty partytywno-tematowe
1.5. Model: [wyrażenie rzeczownikowe] → [wyrażenie określające]
1.6. Model: [wyrażenie rzeczownikowe] → [zwrot frazeologiczny]
1.7. Model: [wyrażenie określające] → [wyrażenie określające]
1.7.1. Derywacja leksykalna wyrażeń określających przez komutację
1.7.1.1. Formant synonimiczny
1.7.1.2. Formant hiponimiczny
1.7.1.3. Formant metonimiczy
1.7.1.4. Formant metaforyczny
1.7.1.5. Formant synekdochowy
1.7.1.6. Formant antonimiczny
1.7.1.7. Formant konwersowy
1.7.2. Derywacja leksykalna wyrażeń określających przez addycję
1.7.3. Nieleksykalna derywacja wyrażeń określających
1.7.3.1. Formanty deminutywne
1.7.3.2. Formanty synonimiczne
1.7.3.3. Formanty augmentatywne
1.8. Model: [wyrażenie określające] → [wyrażenie rzeczownikowe]
1.8.1. Leksykalna derywacja wyrażeń rzeczownikowych poprzez subtrakcję
1.8.2. Derywacja afiksalna i paradygmatyczna wyrażeń rzeczownikowych
2. Derywacja odfrazeologiczna (derywacja frazeo logiczna w modelu F→L)
2.1. Polskie i serbskie badania nad zjawiskiem derywacji odfrazeologicznej
2.2. Złożenia motywowane zwrotami i wyrażeniami frazeologicznymi
2.2.1. Rzeczowniki złożone
2.2.1.1 Formant interfiksalny
2.2.1.2. Formant sufiksalny
2.2.1.3. Formant interfiksalno-sufiksalny
2.2.1.4. Formant interfiksalno-paradygmatyczny
2.2.2. Przymiotniki złożone
2.2.2.1. Formant interfiksalno-paradygmatyczny
2.2.2.2. Formant interfiksalno-sufiksalny
2.2.2.2.1. Derywaty odzwrotowe
2.2.2.2.2. Derywaty odwyrażeniowe
2.2.3. Czasowniki złożone
2.3. Uniwerbizacje motywowane związkami frazeologicznymi
2.3.1. Uniwerbizowane rzeczowniki
2.3.2. Uniwerbizowane czasowniki
3. Derywacja odleksemowa (derywacja frazeo logiczna w modelu [L→F])
3.1. Multiwerbizacja — multiwerbizmy właściwe i pozorne
3.2. Polskie i serbskie badania nad zjawiskiem multiwerbizacji
3.3. Multiwerbizm a frazeologizm w polskiej i serbskiej lingwistyce
3.3.1. Multiwerbizm jako jednostka niefrazeologiczna
3.3.2. Multiwerbizm jako jednostka z pogranicza frazeologii i składni
3.3.3. Multiwerbizm jako frazeologizm
3.3.4. Multiwerbizmy jako heterogeniczna grupa frazeologizmów i konstrukcji
składniowych
3.4. Korpus multiwerbizmów i werbalizatorów
3.5. Multiwerbizmy a inne analityczne jednostki werbalne
3.6. Podstawa procesu multiwerbizacji
3.7. Temat w multiwerbizmach frazeologicznych
3.8. Formant w multiwerbizmach frazeologicznych
3.8.1. Współformant leksemowy
3.8.2. Współformant morfologiczny
3.9. Właściwości stylistyczno-semantyczno-składniowe multiwerbizmów
3.9.1. Właściwości stylistyczne
3.9.2. Właściwości semantyczne
3.9.3. Właściwości składniowe
3.10. Rodzaje derywatów multiwerbalnych
3.10.1. Formanty mutacyjne
3.10.1.1. Formanty inchoatywne
3.10.1.2. Formanty duratywne
3.10.1.3. Formanty terminatywne
3.10.1.4. Formanty kauzatywne
3.10.1.5. Formanty pasywne
3.10.2. Formanty modyfikacyjne
3.10.2.1. Formanty oficjalizujące
3.10.2.2. Formanty intensyfikujące
3.10.3. Formanty tautologiczne
ZAKOŃCZENIE
BIBLIOGRAFIA
SUMMARY
SAŽETAK

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter