Bóg a zło. Problematyka teodycealna w filozofii analitycznej

Krzysztof Hubaczek
ISBN: 978-83-229-3137-0
Liczba stron: 356
Format A5, oprawa twarda z obwolutą
Rok wydania: 2010
Cena: 17,85 PLN   

Książka Bóg i zło poświęcona jest jednemu z najpoważniejszych problemów, przed jakimi staje teizm, a mianowicie istnieniu zła w świecie. Stanowi ono podstawę szeregu argumentów, mających podważyć racjonalność teistycznych przekonań religijnych poprzez próby wykazania bądź to logicznej niemożliwości pogodzenia istnienia zła i istnienia Boga, bądź to niskiego prawdopodobieństwa teizmu w świetle ogromu istniejącego w świecie zła. Celem książki jest analiza i ocena dyskusji, jaka toczy się na ten temat współcześnie na gruncie anglosaskiej filozofii analitycznej, a w szczególności: przedstawienie istoty dyskutowanego współcześnie problemu zła, prezentacja i krytyczna analiza podstawowych argumentów ze zła przeciwko istnieniu Boga, dokonana w świetle wybranych koncepcji teodycealnych, a także ocena wkładu, jaki debata na gruncie filozofii analitycznej wnosi w całokształt rozważań na temat problemu zła, oraz przedstawienie możliwych kierunków, w jakich analiza problemu zła może być rozwijana.

WSTĘP

ROZDZIAŁ I

SPOSOBY FORMUŁOWANIA PROBLEMU ZŁA

1. Enigma zła

2. Zło jako przedmiot filozofowania

2.1. Problem zła u źródeł filozofii

2.2. Egzystencjalny a metafizyczny problem zła

3. Bóg a zło: problem zła na gruncie filozofii religii

3.1. Problem zła: quid sit Deus?

3.1.1. Teodycea: między zrozumieniem a usprawiedliwieniem

3.1.2. Przeciwcelowość: teodycea jako obrona stworzenia

3.2. Problem zła: an sit Deus?

4. Sformułowanie „problem zła” w filozofii analitycznej

4.1. Problem zła czy problemy zła?

4.1.1. Dla kogo zło stanowi problem?

4.1.2. Problem zła a argument ze zła

4.2. Argument logiczny

4.3. Argument probabilistyczny

5. Strategie rozwiązywania problemu

ROZDZIAŁ II

ARGUMENT LOGICZNY I OBRONA WOLNEJ WOLI

1. Wszechmoc Boga

2. Racja dopuszczenia zła

3. Obrona wolnej woli (A. Plantinga)

3.1. Historyczne źródła obrony wolnej woli

3.2. Teodycea a obrona

3.3. Świat bezgrzesznych stworzeń

3.4. Czy Bóg stworzył najlepszy świat?

3.5. Światy możliwe

3.6. „Pomyłka Leibniza”

4. Obrona wolnej woli a zło naturalne

5. Paradoks wszechmocy

5.1. Wolność a determinizm

5.2. Zarzut inkompatybilistów

6. Ponadświatowe skażenie

7. Wszechwiedza Boga a wolność człowieka

8. Problem wiedzy pośredniej

9. Podsumowanie

ROZDZIAŁ III

ARGUMENT PROBABILISTYCZNY: ZŁO PRIMA FACIE DAREMNE

1. Wady logicznej wersji argumentu ze zła

2. Argument ewidencjalny (W. Rowe)

2.1. Sposoby podważania argumentu ewidencjalnego

3. Teodycea zła pożytecznego (R. Swinburne)

3.1. Warunki dopuszczenia zła

3.2. Dobro stworzenia a konieczność zła

3.2.1. Dobro a konieczność dopuszczenia zła moralnego

3.2.2. Dobro moralne a istnienie zła naturalnego

3.3. Rachunek dobra i zła

3.4. Granice dopuszczalności zła

4. Sceptyczny teizm (S. Wykstra, W. Alston)

4.1. Warunek CORNEA

4.2. Teologiczne inspiracje sceptycznego teizmu

4.3. Pozateologiczne inspiracje sceptycznego teizmu

4.4. Indukcyjne sformułowanie argumentu Rowe’a a problem reprezentatywności próby

4.5. Sceptycyzm aksjologiczny

4.6. Sceptycyzm modalny

4.7. Ukrywanie przez Boga racji dopuszczenia zła

5. Bayesowskie sformułowanie argumentu probabilistycznego (W. Rowe)

6. Argument „eksplanacyjny” (P. Draper)

6.1. Sformułowanie argumentu

6.2. Teodycee a prawdopodobieństwo teizmu

6.3. Zarzuty wobec argumentu Drapera

6.4. Argument Drapera a teizm sceptyczny

6.5. Argument Drapera a teizm rozszerzony

7. Podsumowanie

ROZDZIAŁ IV

TEODYCEE ZBAWCZEGO CIERPIENIA

1. Oczekiwania wobec Boga a cel stworzenia

2. Teodycea „braku teodycei” (J. Hick)

2.1. Krytyka teodycei Augustyńskiej

2.2. Koncepcja dwuetapowego stworzenia

2.3. Świat jako miejsce tworzenia duszy

2.4. Konieczność daremnego cierpienia?

2.5. Dystans epistemiczny

2.6. Rozwój duchowy a eschatologia

3. Doświadczenie zła a relacja z Bogiem (D. Allen, E. Stump)

3.1. Cierpienie jako droga pokory i zaufania

3.2. Cierpienie jako droga doświadczenia miłości Boga

4. Doświadczenie zła horrendalnego a relacja do Boga (M.M. Adams)

4.1. Odkupienie zła: rekompensata czy „zniesienie”?

4.2. Odkupienie zła horrendalnego

4.3. Trudności teodycei odkupienia zła horrendalnego

5. Podsumowanie

ROZDZIAŁ V

CZY DEBATA NA TEMAT ZŁA W FILOZOFII ANALITYCZNEJ ZBLIŻA NAS DO ROZWIĄZANIA PROBLEMU?

1. Powracające pytania

2. Kant a problem zła w filozofii analitycznej

2.1. Kontekst historyczno-filozoficzny debaty: stanowisko Kanta

2.2. Problem racjonalności: argument logiczny

2.3. Problem racjonalności: argument probabilistyczny

2.4. Pierwotne ambicje i późniejsze ustępstwa uczestników sporu

2.4.1. Na czym miałby polegać sukces argumentu ateistycznego?

2.4.2. Na czym miałby polegać sukces odpowiedzi teistycznej?

2.5. Kant a wnioski z debaty toczonej na gruncie filozofii analitycznej

2.6. Trudności teodycei a ewidencjalistyczne kryteria racjonalności

3. Zło a teizm – powracający dylemat

3.1. Nieuchronna niekonkluzywność?

3.2. Wymiar apologetyczny a aporetyczny

Bibliografia

Summary

Indeks osobowy

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl
marketing@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter