Dyrektywne akty mowy w języku rosyjskim i niemieckim w świetle współczesnej komunikacji werbalnej

Danuta Pytel-Pandey
ISBN: 978-83-229-3689-4
Liczba stron: 240
Format: B5, oprawa broszurowa
Rok wydania: 2019
Cena: 39,00 PLN   

Monografia Dyrektywne akty mowy w języku rosyjskim i niemieckim w świetle współczesnej komunikacji werbalnej jest analizą dyrektywnych aktów mowy jako narzędzi niezbędnych do oddziaływania na wolę i zachowanie adresata w celu zaspokojenia potrzeb, życzeń i zamiarów nadawcy. Ma ona charakter systematyzujący, uogólniający i poszerzający dotychczasowe badania o analizę dyrektywnych aktów mowy opartą na wybranych zagadnieniach współczesnej komunikacji językowej. Omówione w niej zostały: miejsca dyrektywnych aktów mowy wśród innych aktów mowy oraz skład tej klasy aktów, budowa i sposób ich wyrażania, siła oddziaływania, zgodność z obowiązującym prawem, intencjonalność, fortunność oraz związek dyrektywnych aktów mowy z grzecznością językową.
Materiał językowy obrazujący mechanizmy rządzące użyciem omawianych aktów mowy zaczerpnięty został z dwóch języków — rosyjskiego i niemieckiego. Jego źródłem były: zasłyszane rozmowy Rosjan i Niemców, korpusy językowe (przede wszystkim НКРЯ — Национальный Корпус Русского Языка i DWDS — Digitales Wörterbuch der deutschen Sprache), przykłady pochodzące z prasy i telewizji, blogów internetowych, reklam, współczesnej literatury. Różnorodność materiału pozwoliła spojrzeć na dyrektywne akty mowy realizowane w różnych sytuacjach komunikacyjnych i środowiskach społecznych w szerokim kontekście socjo- i pragmalingwistycznym. Wskazane zostały  uniwersalne cechy dyrektywnych aktów mowy jako środków językowych niezbędnych każdej jednostce ludzkiej do funkcjonowania w społeczeństwie.

Wstęp
Rozdział 1. Miejsce dyrektywnych aktów mowy w lingwistyce

  • Teoria aktów mowy a dyrektywne akty mowy
  • Terminologia i skład klasy dyrektywnych aktów mowy w pracach lingwistycznych
  • Dotychczasowe analizy pragma- i socjolingwistyczne dyrektywnych aktów mowy dotyczące omawianych języków
  • Dotychczasowe analizy konfrontatywne

Rozdział 2. Definicje dyrektywnego aktu mowy i przykłady nominacji realizujących intencje pobudzenia adresata do działania

  • Definicje dyrektywnego aktu mowy
  • Przykłady nominacji nazywających intencje pobudzenia adresata do działania o charakterze dyrektywnym dla języków rosyjskiego i niemieckiego
    • Dla języka rosyjskiego
    • Dla języka niemieckiego

Rozdział 3. Dyrektywne akty mowy — klasyfikacja ze względu na siłę zobowiązania do ich realizacji

  • Obligujące i nieobligujące dyrektywne akty mowy
  • Przykłady realizacji obligujących i nieobligujących dyrektywnych aktów mowy w językach rosyjskim i niemieckim
    • Obligujące dyrektywne akty mowy
    • Nieobligujące dyrektywne akty mowy

Rozdział 4. Klasyfikacja dyrektywnych aktów mowy według korzyści interlokutorów

  • Nieobligujące dyrektywne akty mowy
    • Nieobligujące dyrektywne akty mowy z wyłączną korzyścią dla nadawcy
    • Nieobligujące dyrektywne akty mowy z przeważającą korzyścią na rzecz odbiorcy
    • Nieobligujące dyrektywne akty mowy z obopólną korzyścią dla nadawcy i odbiorcy
  • Obligujące dyrektywne akty mowy
    • Obligujące na wyłączną korzyść nadawcy dyrektywne akty mowy
    • Wychowawczo obligujące dyrektywne akty mowy
    • Instytucjonalnie obligujące dyrektywne akty mowy

Rozdział 5. Klasyfikacja dyrektywnych aktów mowy według stopnia ich legitymizacji

  • Dyrektywne akty mowy regulowane prawem i stosownymi przepisami/umowami
  • Dyrektywne akty mowy regulowane normami obyczajowymi, kulturowymi, moralnymi
  • Dyrektywne akty mowy niezgodne z obowiązującym prawem i obyczajami

Rozdział 6. Dyrektywne akty mowy jako akty jawne i ukryte

  • Cechy ukrytych aktów mowy
    • Rodzaje ukrytych aktów mowy
      • Ukryte dyrektywne akty mowy z funkcją pragmatyczną wyrażoną zdaniami oznajmującymi
      • Ukryte dyrektywne akty mowy z funkcją pragmatyczną określaną na podstawie reinterpretacji wypowiedzenia wyrażającego inną funkcję
  • Odczytywanie znaczenia ukrytych dyrektywnych aktów mowy
  • Przyczyny użycia ukrytych dyrektywnych aktów mowy
  • Przykłady realizacji poszczególnych dyrektywnych aktów mowy jako aktów niejawnych

Rozdział 7. Intencjonalność wypowiedzi wyrażona w dyrektywnych aktach mowy

  • Intencja a akt mowy
  • Typy intencji wypowiedzi
  • Intencje komunikacyjne/pragmatyczne zawarte w dyrektywnych aktach mowy
    • Obligujące dyrektywne akty mowy
    • Nieobligujące dyrektywne akty mowy
  • Sposoby realizacji intencji zawartych w dyrektywnych aktach mowy
    • Przykłady zgodności intencji pragmatycznej i semantycznej
    • Przykłady doprecyzowania pragmatycznego intencji ogólnie sygnalizowanej przez wykładniki językowe
    • Przykłady niezgodności intencji wyrażonej językowo i intencji pragmatycznej
  • Problem konwencjonalizowania się wykładników intencji

Rozdział 8. Warunki fortunności dyrektywnych aktów mowy

  • Warunki fortunności według Johna L. Austina
    • Analiza dyrektywnych aktów mowy według warunków fortunności Johna L. Austina
  • Warunki fortunności według Johna R. Searle’a
  • Zasada kooperacji i maksymy Herberta Paula Grice’a w aspekcie fortunności dyrektywnych aktów mowy
  • Poglądy Robin Lakoff a dyrektywne akty mowy
  • Reguły Geoffreya Leecha a dyrektywne akty mowy
    • Przykłady łamania reguł Geoffreya Leecha w dyrektywnych aktach mowy
  • Teoria relewancji Dana Sperbera i Deirdre Wilson a dyrektywne akty mowy
    • Interpretacje wypowiedzi według zasady kooperacji i teorii relewancji
  • Kompetencja komunikacyjna według Johna Lyonsa a użycie dyrektywnych aktów mowy
  • Wnioski

Rozdział 9. Schemat budowy dyrektywnych aktów mowy. Dyrektywne akty mowy z KF, KD, KU

  • Przykłady dyrektywnych aktów mowy zawierających wszystkie komponenty: KF, KD, KU
  • Przykłady dyrektywnych aktów mowy zawierających dwa komponenty — KF i KD
  • Dyrektywne akty mowy z jednym komponentem — WD = KD
  • Możliwe kombinacje w budowie dyrektywnych aktów mowy

Rozdział 10. Schemat budowy dyrektywnych aktów mowy. Komponent fatyczny

  • Zwroty adresatywne
    • Funkcja fatyczna — przykłady użycia różnych form adresatywnych w dyrektywnych aktach mowy
  • Konstrukcje nawiązujące kontakt z adresatem w dyrektywnych aktach mowy
  • Wykrzyknienia
    • Przykłady użycia wykrzyknień w dyrektywnych aktach mowy
    • Wykrzyknienia w funkcji dyrektywnego aktu mowy
  • Rozbudowane komponenty fatyczne w dyrektywnych aktach mowy

Rozdział 11. Schemat budowy dyrektywnych aktów mowy. Komponent dyrektywny

  • Czasownik w trybie rozkazującym
  • Czasownik w trybie przypuszczającym
    • Język rosyjski
    • Język niemiecki
  • Czasownik w trybie oznajmującym
    • Język rosyjski
    • Język niemiecki
  • Bezokolicznik
    • Język rosyjski
    • Język niemiecki
  • Czasowniki modalne, konstrukcje wyrażające modalność
    • Język rosyjski
    • Język niemiecki
  • Czasowniki performatywne
    • Język rosyjski
    • Język niemiecki
  • Inne formy pełniące funkcję dyrektywną

Rozdział 12. Schemat budowy dyrektywnych aktów mowy. Komponent uzupełnienia

  • Przykłady komponentów uzupełnienia o różnych funkcjach dla języka rosyjskiego
  • Przykłady komponentów uzupełnienia o różnych funkcjach dla języka niemieckiego

Rozdział 13. Dyrektywne akty mowy a grzeczność
Podsumowanie
Bibliografia
Резюме
Summary
Indeks nazwisk

Kontakt

Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Sp. z o.o.
Pl. Uniwersytecki 15
50-137 Wrocław
tel./faks 71 375 28 85
biuro@wuwr.com.pl
marketing@wuwr.com.pl

Zapisz się na newsletter